گرایش علوم اقتصادی

با عنوان: انحرافات نرخ ارز و ماندگاری تورم در ایران کاربرد روش اتورگرسیو آستانه­ ای

دانشگاه شیراز

دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی

 پایان­ نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد

در رشته علوم اقتصادی

عنوان:

انحرافات نرخ ارز و ماندگاری تورم در ایران کاربرد روش اتورگرسیو آستانه ­ای

استاد راهنما:

دکتر کریم اسلاملوئیان

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

فصل اول:کلیات پژوهش…………………….. 1

1.1مقدمه …………………….2

2.1 اهميت و ارزش تحقيق …………………….  5

3.1 اهداف پژوهش……………………… 6

4.1 سؤال­های پژوهش……………………… 7

5.1 روش­شناسی پژوهش……………………… 7

6.1 ساختار پایان نامه…………………….. 8

فصل دوم: پیشینه پژوهش……………………… 9

1.2 مقدمه……………………. 10

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

2.2 مطالعات انجام شده خارجی……………………. 10

1.2.2مطالعات مربوط به تحلیل و مطالعه نرخ ارز تعادلی و انحرافات نرخ ارز……… 10

  1. 2. 2 مطالعات مربوط به مطالعه ماندگاری تورم……………. 15
  2. 2. 3 مطالعات مربوط به اثر متقابل نرخ ارز و متغیرهای کلان اقتصادی با تأکید برتورم…… 18

2.3.2 مطالعات مربوط به مطالعه ماندگاری تورم…………………….. 23

3.3.2 مطالعات مربوط به اثر متقابل نرخ ارز بر متغیرهای کلان اقتصادی با تأکید بر تورم….. 25

فصل سوم: مبانی نظری……………………… 34

  1. 1 مقدمه…………………….. 35
  2. 2. 1 تعیین نرخ ارز تعادلی…………………..35
  3. 2. 1. 1 مفهوم نرخ ارز تعادلی……………………… 35

2.1.2.3 نرخ ارز تعادلی و آربیتراژ…………………….. 39

3.1.2.3 نظریه­های تعیین نرخ ارز تعادلی……………………… 42

2.2.3 ماندگاری تورم و نرخ ارز…………………….. 45

3.2.3 انحراف نرخ ارز و ماندگاری تورم…………………….. 51

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

3.3   ساختار الگو…………………….. 53

4.3 روش­شناسی پژوهش……………………… 58

1.4.3 علّت و ضرورت بهره گیری از الگوهای غیرخطی…………………….. 58

1.1.4.3 مدل رگرسیونی انتقال ملایم…………………….. 60

2.1.4.3 تصریح مدل غیرخطی رگرسیون انتقال ملایم…………………….. 62

2.4.3 الگوی خودرگرسیون آستانه­ ای……………………… 62

3.4.3 آزمون ایستایی……………………… 67

3.4.4 آزمون هم­جمعی……………………… 72

فصل چهارم: برآورد الگو وتحلیل نتایج…………………….. 75

1.4 مقدمه…………………….. 76

2.4 برآورد نرخ ارز تعادلی…………………….. 76

1.2.4 آزمون ریشه واحد…………………….. 76

2.2.4 نتایج آزمون هم­جمعی……………………… 78

3.2.4 آزمون خطی بودن…………………….. 79

4.2.4 تخمین مدل نرخ ارز تعادلی……………………… 80

5.2.4 تفسیر نتایج مدل نرخ ارز تعادلی با بهره گیری از الگوی LSTR1…………

6.2.4 برآورد انحراف­های نرخ ارز تعادلی……………………… 83

3.4 مدل­سازی رفتار غیرخطی تورم…………………….. 84

1.3.4 برآورد مدل خطی……………………… 84

2.3.4 آزمون والد…………………….. 86

3.3.4 تخمین مدل تجربی تورم……………………..87

4.3.4 آزمون ایستایی تورم…………………….. 90

فصل پنجم: نتیجه­گیری و پیشنهادات……………………… 95

1.5 مقدمه…………………….. 96

2.5 یافته­ های عمده پژوهش……………………… 98

3.5 پیشنهادات……………………… 100

فهرست منابع…………………….. 101

منابع فارسی……………………… 101

منابع لاتین……………………… 104

پیوست……………………… 109

چکیده:

در ادبیات اقتصادی ارتباط تورم و ماندگاری آن با نرخ ارز از اهمیت ویژه­ای برخوردار می باشد؛ پس هدف اصلی این پژوهش، مطالعه ارتباط انحرافات نرخ ارز و ماندگاری تورم در ایران می­باشد. در راستای این هدف، آغاز نرخ ارز تعادلی برآورد می­گردد. تخمین این متغیر در قالب یک الگوی پولی، با بهره گیری از داده­های فصلی طی بازه زمانی 1390-1357 و از طریق یک الگوی غیرخطی رگرسیون انتقال ملایم صورت می­گیرد. پس از برآورد نرخ ارز تعادلی با محاسبه تفاضل نرخ ارز اسمی موجود با مقادیر تعادلی برآورد شده انحرافات نرخ ارز به­دست می­آید. سپس رفتار و عملکرد تورم در همین بازه زمانی مورد مطالعه قرار می­گیرد. جهت تعیین عملکرد تورم، الگوی اتورگرسیو آستانه­ای به­کار گرفته شده می باشد. این الگو رفتار غیرخطی تورم را نشان می­دهد. به­علاوه با ملاحظه نتایج حاصل از الگو، می­توان به ماندگاری تورم در بعضی دوره­ها در این بازه زمانی پی­برد. نتایج نهایی این مطالعه از مقایسه وضعیت تورمی و انحرافات نرخ ارز در کلیه نقاط نمونه مورد مطالعه حاصل شده می باشد. براساس این نتایج ملاحظه می­گردد که با کاهش انحرافات نرخ ارز، ماندگاری تورم نیز برطرف می­گردد. این نتیجه با این فرضیه که انحرافات نرخ ارز از کانال تأثیر بر تورم برای اقتصاد هزینه ­بر می باشد تطابق دارد. از دیگر نتایج پژوهش آن می باشد که افزایش نرخ ارز با ماندگاری تورم همراه می­باشد.

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- مقدمه

تحلیل و مطالعه ماندگاری تورم جهت تصمیم سازی و سیاست­گذاری مناسب بسیار درخور اهمیت می باشد. تورم یکی از معضل­های مهم اقتصادی ایران در سه دهه گذشته می­باشد. ارزیابی آمار نرخ تورم بر مبنای شاخص کالاها و خدمات مصرفی طی 34 سال گذشته نشان می­دهد در بیشتر سال­ها کشور با تورم دو رقمی مواجه بوده می باشد. متوسط نرخ تورم دردهه شصت برابر با 18 درصد، در دهه هفتاد برابر با 24 درصد و در دهه هشتاد برابر با 9/16 درصد اعلام شده می باشد[1]؛ که این ارقام حاکی از تورم بالا در حیات اقتصادی ایران در 3 دهه گذشته می­باشد. امروزه پویایی تورم و رفتار این متغیر در بسیاری از مطالعات اقتصادی مورد توجه قرار گرفته می باشد و در این حوزه مطالعه ماندگاری تورم از اهمیت ویژه­ای برخوردار می­باشد. تعریف­های گوناگونی جهت توصیف شرایط ماندگاری تورم ارائه شده می باشد. در تعریفی اظهار می­گردد که ماندگاری تورم عبارت می باشد از گرایش تورم به دور ماندن از سطح متوسط آن در یک بازه زمانی بلندمدت، زمانی که این وضعیت یک نوع اخلال در شرایط اقتصادی تلقی گردد. یا طبق تعریف دیگر، تمایل تدریجی و آهسته تورم به همگرایی به سمت مقدار بلندمدت را ماندگاری تورم می­گویند(درگاهی و شربت اوغلی، 1389).

از این رو بانک­های مرکزی به اندازه­گیری و تحلیل ماندگاری تورم می­پردازند تا با بهره گیری از نتایج این تجزیه و تحلیل­ها، پیش­بینی دقیق و مناسبی از تورم ارائه دهند؛ و با دقت بیشتری تورم را ارزیابی نموده و در برابر شوک­های اقتصادی، به شکل مناسبی این متغیر را کنترل و مهار نمایند.

ماندگاری تورم می­تواند از شرایط مختلف اقتصادی ناشی گردد؛ اقتصاددانان در مورد امکان بروز این وضعیت و هزینه­های هنگفت کاهش آن اتفاق نظر دارند، اما در ارتباط با عوامل ایجادکننده این وضعیت توافق چندانی وجود ندارد. به­طورکلی عوامل مختلفی منجر به ماندگاری تورم می­گردد که آن­ها را می­توان در سه گروه زیر دسته­بندی نمود:

– ماندگاری به علل و عوامل برون­زا: ماندگاری تورم که از نوسانات سایر عوامل برون­زا در تعیین تورم ناشی می­گردد. مانند هزینه نهایی، شکاف تولید، چسبندگی قیمت­ها و دستمزدها به علت قراردادهای رسمی.

– ماندگاری تورم به علل و عوامل درون­زا: ماندگاری تورم به دلیل مکانیسم قیمت­گذاری که بر مبنای یک سیستم گذشته­نگر صورت می­گیرد.

– ماندگاری ناشی از انتظارات: ماندگاری به سبب انتظارات تورمی(درگاهی و شربت اوغلی، 1389).

   در این راستا مطالعات زیادی به مطالعه ماندگاری تورم از جوانب مختلف پرداخته­اند. بعضی مطالعات، اثر سیاست­های پولی را بر وضعیت ماندگاری تورم مورد مطالعه قرار داده­اند، و بعضی با فرض درون­زا بودن این وضعیت، به اثر سیاست­های پولی بر کاهش ماندگاری تورم می­پردازند. از طرف دیگر در یک اقتصاد باز می­توان اثر منابع خارجی بر ماندگاری تورم را مورد تحلیل و مطالعه قرار داد. در این راستا مطالعات زیادی به مطالعه تأثیر رژیم­های نرخ ارز بر تورم و رفتار آن در طول زمان پرداخته­اند. به عنوان مثال آلگوسکوفیس (1992) این بحث را مطرح نموده که در رژیم نرخ ارز شناور، احتمال ماندگاری و تداوم تورم بیشتر می باشد، و شواهد تجربی در آمریکا، انگلستان و بیست و یک کشور عضو سازمان توسعه همکاری­های اقتصادی[2] به دست آورده که این مطلب را تصدیق می­نماید. آبسفلد (1995) نیز این نتایج را غیر از برای آمریکا (به­خاطر شرایط ویژه آن در سیستم برتون ودز) تصدیق می­کند (بلینی و فیلدینگ[3]،1999).

از آنجا که نرخ ارز عاملی می باشد که اقتصاد داخلی را با جهان خارج متصل می­کند، هر کشوری در جستجوی تعیین نرخ ارز تعادلی یا هدایت نرخ ارز به سطح مطلوب آن، طبق اهداف پیش­بینی شده می­باشد. در این ارتباط یک دیدگاه معروف اقتصاد بین­الملل اظهار می­کند انحراف نرخ ارز از مقدار تعادلی آن هزینه­هایی برای اقتصاد داخلی ایجاد می­کند (جانلیس و کوکوریتاکیس، 2013).

انحراف­های نرخ ارز موجب ایجاد نوسان در سطح قیمت­ها شده و هر چه نوسانات نرخ ارز بیشتر باشد به دنبال آن نوسان­های سطح قیمت­ها بیشتر می­گردد و نوسان­ سطح قیمت­ها به نوبه خود هزینه­هایی دارد؛ مانند آنکه ارزش اسمی پول ملی کاهش یافته و افراد به دنبال دارایی­هایی خواهند بود که ارزش واقعی آن­ها باثبات­تر باشد (دی[4] 1983).

ادواردز (1988) اظهار می­کند تنظیم نامناسب نرخ ارز می­تواند منجر به کاهش کارایی، تخصیص نامناسب منابع اقتصادی، از دست­دادن ذخایر بین­المللی، تضعیف انگیزه­های تولید در بخش­های مختلف و عدم تعادل کلان اقتصادی گردد؛ که هر یک از این نتایج به ­تنهایی می­تواند برنامه­های توسعه اقتصادی کشورها را دچار اختلال ­نماید.

بخشی از هزینه­های انحرافات نرخ ارز را می­توان به این شکل اظهار نمود که قراردادن ارزش پولی در سطح بالاتر از مقدار تعادلی آن (بسته به کشش کالاها و سایر شرایط بازار) ممکن می باشد منجر به کاهش رقابت در حوزه تجارت بین­الملل گردد، در حالی­که نگه­داشتن ارزش پول ملی در سطح پایین­تر از مقدار تعادلی آن نیز به نوبه خود ممکن می باشد منجر به ایجاد فشار تورمی گردد (جانلیس و کوکوریتاکیس[5]،2013).

با در نظر داشتن مطالب ذکر گردیده، ارتباط انحرافات نرخ ارز از میزان تعادلی آن که متغیری تأثیرگذار در یک اقتصاد باز می باشد، با ماندگاری تورم درخور اهمیت ویژه­ای می باشد که در این پژوهش مورد مطالعه قرار خواهد گرفت.

2-1- اهميت و ارزش تحقيق

همان­گونه که در قسمت پیش اظهار گردید، انحراف نرخ ارز از سطح تعادلی آن، به طرق مختلف اقتصاد داخلی را تحت تأثیر قرار می­دهد؛ و در این راستا قراردادن ارزش پولی در سطحی پایین­تر از مقدار تعادلی آن ممکن می باشد منجر به ایجاد فشار تورمی گردد. وقوع این وضعیت در کشورهایی که با نرخ بالا و پایدار تورم مواجه­اند می­بایست مورد مطالعه قرار گیرد. جانلیس و کوریتاکیس (2013) اثر انحرافات نرخ ارز را بر ماندگاری تورم در تعدادی از کشورهای آمریکای لاتین که با کاهش زیاد ارزش پول ملی و فشارهای تورمی مواجه بوده­اند، مورد مطالعه قرار داده­اند. این کشورها شامل اوروگوئه، برزیل، مکزیک و ونزوئلا می­باشد.

با مطالعه این موضوع به­طورکلی می­توان خارجی بودن منبع تورم را مورد مطالعه قرار داد. در ایران با در نظر داشتن نوسانات ارزی و نرخ بالا و به نسبت ماندگار تورم در چند دهه اخیر، مطالعه اثر انحرافات نرخ ارز بر ماندگاری تورم می­تواند جهت شناخت بهتر وضعیت و تعیین سیاست­های کارآمدتر مفید باشد. در راستای چنین مطالعه­ای نرخ ارز تعادلی را، به­مقصود تعیین انحرافات نرخ ارز، برآورد نموده و عملکرد تورم نیز در بازه زمانی مورد نظر تعیین می­گردد. این پژوهش به مطالعه انحرافات نرخ ارز و پایداری تورم در ایران پرداخته و با به­کارگیری الگوهای مناسب اقتصادی و اقتصادسنجی جهت تعیین نرخ ارز و وضعیت تورم کوشش کرده تا بستر مناسبی جهت مطالعه این موضوع فراهم نماید.

محققان اقتصادی مطالعات زیادی در حوزه نرخ ارز تعادلی انجام داده­اند. بعضی از این مطالعات به برآورد نرخ ارز واقعی و بعضی به نرخ ارز اسمی تعادلی اختصاص یافته می باشد. در مطالعات مربوط به نرخ ارز اسمی تعادلی غالباً برقراری رویکرد پولی نرخ ارز مورد مطالعه قرار گرفته می باشد. نتایج بسیاری از این مطالعات معناداری متغیرهای پولی را ثابت کرده می باشد. لذا این مطالعه نرخ ارز تعادلی در ایران را در چارچوب رویکرد پولی و توسط یک الگوی غیرخطی انتقال ملایم مورد مطالعه قرار می­دهد.

تحقیقات و مطالعات زیادی نیز در زمینه علل و عوامل تورم در اقتصاد ایران صورت گرفته می باشد. در این تحقیقات تورم در ایران از دیدگاه­های مختلفی مورد ارزیابی قرار گرفته، و در بعضی از مطالعات بر جنبه پولی بودن تورم در ایران تأکید شده می باشد (لیو و آددجی 2000). این مطالعه عملکرد تورم را مورد مطالعه قرار داده می باشد، و از آنجا که تعیین مطالعه ماندگاری و عدم ماندگاری تورم مورد نظر می­باشد، الگوی غیرخطی اتورگرسیو آستانه­ای جهت مطالعه رفتار تورم به­کار گرفته شده می باشد.

در نهایت این پژوهش با مقایسه نقطه به نقطه ماندگاری تورم و انحرافات نرخ ارز در نمونه مورد مطالعه (داده­های فصلی بازه زمانی1390-1357) می­پردازد. وضعیت هر یک از این نقاط را توسط الگوهای ذکر گردیده تعیین نموده و از این طریق ارتباط انحرافات نرخ ارز و ماندگاری تورم در ایران مورد مطالعه قرار می­گیرد. همان­طورکه پیش از این نیز ذکر گردید، نتایج مطالعه این موضوع از اهمیت ویژه­ای جهت سیاست­گذاری­های اقتصادی برخوردار می­باشد.

[1]. ارقام مربوطه برگرفته از سایت رسمی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، نماگرهای اقتصادی می­باشد.

[2]. OECD (Organization for Economic Co-operation and Development)

[3]. Bleaney and Fielding

[4]. Dee

[5]. Giannellis and Koukouritakis

تعداد صفحه : 131