دهیم. این کار از طریق مقایسه‌ی دو به دویی با پرسیدن این سال که “با توجه به مطلوبیت ما، چه قدر اهمیت دارد که یک معیار با بقیه‌ی معیارها مقایسه شود؟” انجام می‌شود. برای این کار همانند AHP از مقیاس ۱ تا ۹ استفاده می‌کنیم. حالت کلی یک سوپر ماتریس به صورت زیر است.

۲۱)

در ماتریس بالا c_m بیانگر خوشه۹۷ یا دسته‌ی m ام، e_mn بیانگر المان n ام در دسته‌ی mام و W_ij بردار اصلی میزان تأثیر المان هاییست که در دسته‌ی jام با توجه به المان‌های دسته‌ی i ام باهم مقایسه می‌شوند.
در صورتی که دسته‌ی jام بر دسته‌ی iام تاثیری نداشته باشد آنگاه W_ij=0.
با توجه به بحث بالا شکل و ساختار مسئله در ساخته‌شدن سوپر ماتریس تأثیرگذار است. در مثال زیر نشان می‌دهیم که چگونه می‌توان سوپر ماتریس را با توجه به ساختار مسئله ساخت.

۳-۶-۱ بحث
در فرایند ANP همانند AHP می‌توان نا اطمینانی را هم وارد مسئله کرد. از همین رو اینجا هم اعداد فازی وارد کار شده‌اند. اما تعداد روش‌هایی که در این مورد ارائه شده است زیاد نیست یا اگر بخواهیم بهتر بگوییم ANP فازی در اصل دارای همان فرایند ANP است با این تفاوت که در رسیدن به سوپرماتریس و حل ماتریس‌های تأثیر اولیه از روش‌های AHP فازی که در قسمت قبل بیان شد، استفاده می‌شود.
برای مثال می‌توان در شکل دادن ماتریس‌های تأثیر اولیه، از اعداد فازی استفاده کرد و به وسیله‌ی روش FPP که در قسمت قبل ارائه شد، بردار اولویت‌ها را به دست آورد و به وسیله‌ی آن سوپرماتریس را ساخت. در مدل نهایی که در این رساله استفاده می‌شود بهتر می‌توان این عمل را دید.
به طور سنتی، اکثر روش‌های ارزیابی اهمیت، که برای نشان دادن میزان اهمیت معیارها استفاده می‌شود بر پایه‌ی فرض مستقل بودن و جمعی بودن استوار است. در واقعیت به علت وجود وابستگی میان معیارها کارایی این مدل های جمعی کاسته شده است. برای رفع این مشکل روش فرایند تحلیل شبکه‌ای توسط ساتی ارائه شد. روش عمومی این فرایند ساده و بسیار کاراست ولی به خاطر وجود درجه تأثیرهای متفاوت میان معیارها استفاده کردن از متوسط وزن‌ها در ساختن سوپرماتریس عمل غیرمنطقی به نظر می‌آید. به همین خاطر در ادامه ما به معرفی روشی خواهیم پرداخت که برای از بین بردن این اشکال ارائه شده است.

۳-۷ استفاده از DEMATEL در فرایند تحلیل شبکه‌ای
همان طور که در بالا اشاره شد مهم‌ترین ایرادی که به ANP گرفته شد این است که در فرایند ساخت سوپرماتریس میزان تأثیر معیارها بر روی هم یکسان فرض می‌شود. برای رفع این مشکل از روشDEMATEL برای ساختن نقشه ارتباط میان معیارها استفاده می‌شود. با ترکیب این روش با روش ANP می‌توان ایراد اصلی این روش را که در بالا به آن اشاره شد را از بین برد. در ادامه به معرفی DEMATEL خواهیم پرداخت.
۳-۷-۱ مدل ساختاری DEMATEL
استقلال مطلوبیت یا تفکیک مطلوبیت مهم‌ترین فرض در روش‌های MADM برای به کار بردن تابع‌های جمعی در بیان مطلوبیت تصمیم گیر است. درحالی‌که در مسائل واقعی، فرض استقلال مطلوبیت‌ها بی‌منطق به نظر می‌رسد. پس باید برای ما جذاب باشد که بتوانیم ابتدا ساختار میان معیارها را مشخص کنیم و بعد از آن روش مناسب MADM را برای مسئله به کار ببریم.
روش DEMATEL بر اساس نظریه گراف پایه‌گذاری شده است که ما را در حل تصویری مسائل توانا می‌سازد. خروجی این روش یک نماینده‌ی تصویری از مسئله است که به وسیله‌ی آن تصمیم گیر مسئله‌ی خود را مدریت می‌کند. این روش می‌تواند وابستگی متقابل بین معیارها یا متغیرها را تأیید کند.
روش DEMATEL را می‌توان در چهار مرحله‌ی زیر خلاصه کرد.
الف : پیدا کردن ماتریس میانگین
فرض کنید که ما دارای H متخصص در این زمینه و n معیار داریم که باید در نظر گرفته شوند. از هر متخصص خواسته می‌شود که میزان تاثیری که معیار i بر معیار j ام دارد را با درجه‌ای نشان دهد. این مقایسه‌ی دو به دویی میان هر دو معیار را با a_ij نشان می‌دهیم که می‌تواند اعداد بین ۰ تا ۴ را به خود اختصاص دهد.
بدون تأثیر
۰
تأثیر پایین
۱
تأثیر متوسط
۲
تأثیر زیاد
۳
تأثیر بسیار زیاد
۴

جدول۳-۱
به ازای هر کدام از متخصص‌ها یک ماتریس مقایسه خواهیم داشت که آن‌ها را با X^1 تا X^k نشان می‌دهیم. این ماتریس‌ها در اصل پاسخ‌های هر یک از متخصص‌ها به سال ما هستند. درایه‌های قطر اصلی در تمامی این ماتریس‌ها برابر صفر است. حال ما می‌توانیم با توجه به رابطه‌ی زیر ماتریس میانگین را بسازیم.

۲۲)
[a_ij ]_(n×n)= 1/H ?_(k=1)^H?[?_ij^k ]_(n×n)

ماتریس میانگین A را ماتریس ارتباط مستقیم اولیه نیز می‌نامند.
ب : محاسبه‌ی ماتریس ارتباط اولیه‌ی نرمال شده
ماتریس ارتباط اولیه‌ی نرمال شده که با D نشان می‌دهیم، با نرمال کردن ماتریس A از طریق رابطه‌ی زیر به دست می‌آید.
۲۳)
D= A/s
که در آن s به صورت زیر تعریف می‌شود.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد درباره DEMATEL، ANP، روش DEMATEL، تحلیل شبکه

۲۴)
دقت کنید که درایه‌های ماتریس D بین ۰ و ۱ خواهند بود.
ج : محاسبه‌ی ماتریس رابطه‌ی کل
مشابه ماتریس زنجیره‌ای مارکوف، یک کاهش پیوسته از اثرات غیرمستقیم مسئله در طی توان‌های ماتریس D، جواب‌های همگرای مسئله را تضمین می‌کند. با توجه به نکات زیر
۲۵)

۲۶)
lim?(m??)??D^m ?= [0]_(n×n)

lim?(m??)??(I+D+D^2+…+D^m )= (I-D)^(-1) ?
ماتریس ارتباط کلی T به صورت زیر تعریف می‌شود.
۲۷)

۲۸)
T= [t_ij ]

T= D+D^2+…+D^m=D( I+D+D^2+…+D^(m-1) )=D(I-D)^(-1)

ما همچنین r و c را به عنوان بردارهایی معرفی می‌کنیم که بیانگر جمع سطرها و ستون‌های ماتریس کلی هستند.
۲۹)

۳۰)

با توجه به تعریف فوق می‌توان گفت که r_i=?_(j=1)^n?t_ij نشان‌دهنده‌ی اثرات کلی مستقیم و غیرمستقیم معیار i بر بقیه‌ی معیارهاست و همچنین c_j= ?_(i=1)^n?t_ij بیانگر اثرات کلی مستقیم و غیرمستقیمی است که بقیه‌ی معیارها روی معیار j ام دارند. پس زمانی که i=j باشد، جمع r_i+c_i به ما اندیسی می‌دهد که تأثیرات کلی معیار i را به ما نشان می‌دهد یا به عبارت دیگر بیانگر درجه‌ی اهمیت معیار i در سیستم است.
عبارت r_i-c_i نشان‌دهنده‌ی اثر شبکه‌ای است که معیار i به سیستم کمک می‌کند. هنگامی که این مقدار مثبت باشد معیار i در شبکه مسبب است و زمانی که منفی باشد این معیار در شبکه گیرنده است.
د : در نظر گرفتن یک مقدار آستانه و به دست آوردن نقشه‌ی مسئله
برای نشان دادن ارتباط ساختاری بین معیارها و حفظ کردن پیچیدگی سیستم در منطقه‌ی قابل‌کنترل، نیاز است که یک مقدار آستانه‌ی p برای برخی از اثرات ناچیز تعریف شود. فقط ارتباط معیارهایی در ساختار نهایی نمایش داده می‌شود که مقدار تأثیر آن‌ها در ماتریس کلی از این مقدار آستانه بیشتر باشد. این مقدار آستانه به وسیله‌ی متخصصین تعیین می‌شود.

۳-۷-۲ روش DEMATEL فازی
همانند تشکیل ماتریس ANP ، در تشکیل ماتریس اولیه DEMATEL نیز برای اینکه به شرایط واقعی نزدیک تر باشیم، بهتر است که از اعداد فازی استفاده شود.استفاده از این اعداد فازی مثلثی به ما اجازه می‌دهد که بتوانیم نا اطمینانی را در مسئله وارد کنیم.
تنها تغییری که در فرایند DEMATEL ایجاد می‌شود این است که ما باید یک مرحله غیر فازی سازی۹۸ به فرایند اضافه کنیم. برای غیر فازی کردن راه‌های گوناگونی ارائه شده است که ما در اینجا از روش CFCS 99 استفاده می‌کنیم. این روش نسبت به روش‌های دیگر اعداد بهتری از اعداد فازی تولید می‌کند.
CFCS دارای الگوریتم پنج مرحله‌ای زیر است.
مرحله اول: نرمال سازی
از روابط زیر استفاده می‌شود.

۳۱)

که در رابطه‌ی بالا

۳۲)

مرحله دوم: محاسبه مقدارهای نرمال شده راست و چپ
از روابط زیر می‌توان به این هدف رسید

۳۳)

مرحله سوم: محاسبه اعداد نرمال شده‌ی کلی
رابطه‌ی زیر به ما کمک می‌کند.

۳۴)

مرحله چهارم: محاسبه اعداد
از رابطه‌ی زیر استفاده می‌کنیم.

۳۵)

مرحله پنجم: ادغام اعداد

۳۶)
با اعمال فرایند پنج مرحله‌ای بالا بر ماتریس فازی اولیه می‌توانیم به ماتریسی برسیم که از اعداد حقیقی تشکیل‌شده و از آن پس می‌توان DEMATEL عادی را روی آن پیاده کرد.
در ادامه نشان می‌دهیم که چگونه می‌توان از نتیجه‌ی حاصل‌شده در DEMATEL در ANP استفاده کرد.

۳-۷-۳ ادغام DEMATEL و ANP
به طور سنتی در روش ANP، سوپرماتریس وزنی به وسیله‌ی واحد قرار دادن مجموع تمام ستون‌ها به دست می‌آید. با توجه به نتیجه‌ی DEMATEL می‌توان فهمید که تأثیر هر معیار روی معیار دیگر می‌تواند متفاوت باشد. اگر درجه‌ی تأثیر هر معیار روی معیار دیگر را مساوی در نظر بگیریم آنگاه ممکن است جواب ما با جواب واقعی تفاوت بسیاری داشته باشد، برای همین دلیل ما از روش DEMATEL برای غلبه بر این کاستی استفاده می‌کنیم.
فرض کنید T_p ماتریس تأثیر کلی باشد. ماتریس تأثیر نرمال شده را با T_z نشان می‌دهیم. درایه‌های این ماتریس از روش زیر محاسبه می‌شوند.

۳۷)
t_ij^z= (t_ij^p)/(?_(i=1)^n?t_ij^p )

ماتریس T_z به صورت زیر خواهد بود.

۳۸)
با ضرب کردن ماتریس فوق در سوپر ماتریس غیر وزنی، سوپرماتریس وزنی را می‌سازیم.

۳۹)
و همانند انتهای روش ANP با تولید ماتریس حدی به بردار اولویت می‌رسیم.
۳-۸ مدل پیوندی برای تصمیم‌گیری
در این بخش به ارائه‌ی مدلی می‌پردازیم که قرار است به وسیله‌ی آن اطلاعات را ارزیابی کرده و انتخاب مناسب را انجام دهیم.
اساس کار ما بر روی تحلیل پرسشنامه هاییست که به وسیله‌ی نخبگان حمل‌ونقل هوایی تکمیل‌شده‌اند. در پرسشنامه‌ی اول به دنبال پیدا کردن بهترین جایگزین‌ها خواهیم بود. در پرسشنامه‌ی دوم، هدف این است که بتوانیم میزان تأثیر هر یک از دسته‌ها را بر روی هم تعیین کنیم. و در نهایت در پرسشنامه سوم به دنبال یافتن میزان اهمیت معیارها و حل ANP خواهیم بود.

۳-۸-۱ شکل دادن ساختار مسئله ANP
برای این کار از روش DEMATEL فازی ارائه‌شده در قسمت قبل، استفاده می‌کنیم. نتایج حاصل از پرسشنامه‌ی دوم را با این روش

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید